1. Home
  2. VIDONDA VYA TUMBO

VIDONDA VYA TUMBO

  • August 15, 2020
  • 0 pendwa
  • 52 Wameona
  • 0 Maoni

Maelezo ya jumla

Vidonda vya tumbo (peptic ulcers) ni vidonda kwenYe ukuta wa tumbo au duodeni (mwanzo wa utumbo mdogo). Vidonda vya tumbo vinawapata watu wengi siku hizi: Mmoja kati ya Wamarekani 10 hupata kidonda kwa wakati fulani katika maisha yake. Moja ya sababu ya vidonda vya tumbo ni maambukizi ya bakteria, lakini vidonda vingine husababishwa na matumizi ya muda mrefu ya dawa aina anti-inflammatory agents (NSAIDs), kama vile aspirini na ibuprofen. Kwa mara chache,uvimbe wa saratani ndani ya tumbo au kongosho unaweza kusababisha vidonda. Vidonda vya tumbo havisababishwi na msongo wa mawazo au kula chakula chenye pilipili, lakini mambo haya yanaweza kusababisha vidonda kuwa vibaya zaidi.

Je! Nini dalili za vidonda vya tumbo?

Mara nyingi mgonjwa hujisikia vibaya tumboni

  • Maumivu hafifu tumboni yasiyo makali, yanayoudhi na kukera.    
  • Yanakuja na kuondoka kila baada ya siku au wiki kadhaa.   
  • Yanayotokea saa 2 hadi 3 baada ya kula chakula    
  • Yanayotokea katikati ya usiku -wakati tumbo likiwa tupu    
  • Yanayopoa baada ya kula chakula    
  • Yanayopoa baada ya kunywa dawa aina ya antacid

Dalili zingine ni pamoja na    

  • Kupungua uzito    
  • Kukosa hamu ya chakula    
  • Kuvimbiwa    
  • Kupiga mbweu sana (Burping )  
  • Kichefuchefu
  • Kutapika

Watu wengine hupata dalili kidogo tu na wengine hawapati dalili kabisa.

Dalili za Dharura

Ikiwa una dalili zifuatazo, mwone daktari mara moja:    

  • Maumivu makali ya tumbo yanayotokea ghafla na yasiyopoa   
  • Kinyesi cheusi au chenye damu
  • Kutapika damu au kutapika matapishi yenye rangi ya kahawia kama kahawa

Hizi dalili zinaweza kuwa ishara ya tatizo kubwa kama

  • Kutoboka kwa utumbo/tumbo— kidonda kinaweza kuchimba ukuta wa tumbo/utumbo na kuutoboa
  • Kuvuja damu tumboni — Kidonda au asidi ya tumboni inaweza kula kuta za mishipa ya damu na kusababisha damu kuvujia tumboni
  • Kuzuia chakula kupita — Kidonda kinaweza kuzuia chakula kutoka kwenye tumbo kwenda kwenye utumbo mdogo

Ni nini husababisha vidonda vya tumbo?

Vidonda vya tumbo husababishwa na:    

  • Bakteria anayeitwa Helicobacter pylori au H. pylori kwa kifupi    
  • Dawa aina ya Nonsteroidal anti-inflammatory (NSAIDs) kama vile aspirin na ibuprofen    
  • Magonjwa mengine

Mwili wako hutengeneza asidi kali ambayo hutumika kumen’genya chakula. Kwenye tumbo na duodeni kuna utando mwembaba uliotengenezwa kwa uteteute, utando huu hulinda kuta za ndani za tumbo/utumbo zisiharibiwe na asidi. Ikiwa utando huu umeharibika/kupungua, asidi inaweza kuharibu kuta za tumbo.  H. pylori na NSAIDs hupunguza utando huu wa uteteute na kwa sababu hiyo asidi inaweza kuzifikia kuta za tumbo/utumbo na kuziharibu.

H. pylori husababisha karibu theluthi mbili ya vidonda vyote. Watu wengi wana maambukizi ya  H. pylori. Lakini si kila mtu aliye na maambukizi atapata vidonda vya tumbo.

Vidonda vingi vingine husababishwa na NSAIDs. Na ni kwa mara chache vidonda husababishwa na magonjwa mengine.

Nani yuko kwenye hatari zaidi?

Una uwezekano mkubwa wa kupata vidonda vya tumbo ikiwa :   

  • Una maambukizi ya H. pylori    
  • Una tumia NSAID mara nyingi    
  • Unavuta sigara   
  • Unakunywa pombe    
  • Una jamaa ambaye ana vidonda vya tumbo
  • Una umri wa miaka 50 au zaidi

Utambuzi

Ikiwa una dalili, mwone daktari . Daktari anaweza kuagiza kufanyika vipimo vifuatavyo:

  • Picha ya x-ray ya tumbo na duodeni (upper GI series ). Utakunywa uji unaoitwa barium ili kufanya tumbo lako na duodeni kuonekana vyema kwenye x- rays, na kisha picha itapigwa. Vidonda vya tumbo vinaweza kuonekana kwenye picha ya x-ray
  • Endoscopy – Kuangalia kuta za tumbo na duodeni kwa kutumia tube nyembamba yenye tochi na kamera ndogo mwishoni. Utameza dawa ili kukupunguzia kiwewe, na kisha daktari atapitisha tube kupitia kwenye mdomo mpaka tumboni na duodeni. Daktari pia anaweza kuchukua kinyama kidogo kutoka tumboni ili kukipima kwa darubini. Utaratibu huu unaitwa biopsy.

Kama una vidonda vya tumbo,daktari atapima pumzi yako, damu, au tishu ili kuona kama vimesababishwa na bakteria.

Wakati gani utafute matibabu haraka?

Wahi kituo cha afya ikiwa:    

  • Umepata ghafla maumivu makali sana ya tumbo
  • Tumbo linauma ukiligusa na limekakamaa na kuwa gumu
  • Una dalili za mshtuko (shock) kama vile kupoteza fahamu, kutokwa jasho jingi, au kuchanganyikiwa    
  • Kutapika damu au kutoa kinyesi chenye damu  (hasa ikiwa ni kahawia au nyeusi kama lami)

Omba msaada wa kufika kituo cha afya haraka ikiwa

  • Unajisikia kizunguzungu    
  • Una dalili za vidonda vya tumbo

Uchaguzi wa matibabu

Vidonda vya tumbo vinaweza kutibika. Dawa za kutibu vidonda vya tumbo ni    

  • Proton pump inhibitors au histamine receptor blockers Inhibitors huzuia tumbo yako kutengeneza asidi    
  • Antibiotics huua bakteria

Kulingana na dalili zako, unaweza kutumia dawa moja au zaidi kwa wiki kadhaa. Zitapunguza maumivu na kusaidia kuponya vidonda.

Vidonda huchukua muda kupona. Endelea kutumia madawa yako hata kama maumivu yamepoa. Ikiwa madawa haya yatakufanya ujihsi mgonjwa au kizunguzungu, au kusababisha kuhara au kichwa kuuma, daktari wako anaweza kukubadilishia madawa.

Ikiwa vidonda vimesababishwa na dawa aina ya NSAIDs utapaswa kuacha kuzitumia. Kama unavuta sigara ,acha,kuvuta sigara hupunguza uponyaji wa vidonda.

Mara nyingi, dawa huponya vidonda. Unaweza kuhitaji upasuaji ikiwa vidonda vyako    

  • Haviponi
  • Vinarudi mara kwa mara
  • Vimetoboa utumbo au tumbo
  • Vimesababisa damu kuvujia tumboni
  • Vimezuia chakula kutoka tumboni kwenda kwenye utumbo mdogo

Upasuaji unaweza:     

  • Kuondoa vidonda    
  • Kupunguza kiasi cha asidi kinachotengezwa tumboni mwako.

Dawa za kuepuka ukiwa na vidonda

Wagonjwa waliogunguliwa kuwa wana vidonda vya tumbo vinavyovuja damu, wanapaswa kuepuka kutumia dawa zaifuatazo:    

  • Ticlopidine
  • Prasugrel
  • Reserpine
  • Streptokinase
  • Vorapaxar

Ikiwa umegundua kuwa una vidonda vya tumbo vinavyovuja damu,Wasiliana na daktari wako kabla ya kuanza au kuacha kutumia dawa yoyote kati ya hizi.

Magonjwa yenye dalili zinazofanana na vidonda vya tumbo   

  • Dyspepsia (kiungulia kinachotokana na kutokumeng’enywa vyema chakula)
  • Gallstones (Mawe kwenye mfuko wa nyongo)    
  • Gastroesophageal reflux (Ugonjwa unaosababisha kupwa kwa tumbo na kucheua)
  • Irritable bowel syndrome (ni hali inayohusisha kuuma kwa tumbo,kuhara au kufunga choo,ambayo mara nyingi huhusishwa na msongo wa mawazo au maambukizi)
  • Pancreatitis (Kuvimba kwa kongosho)
  • Stomach cancer (Saratani ya tumbo)    
  • Lymphoma (saratani ya tezi za limfu) 

Kuzuia vidonda vya tumbo

Mabadiliko ya mfumo wa maisha yanaweza kusaidia

Vidokezo ni pamoja na:    

  • Epuka kutumia aspirin, ibuprofen, naproxen, na NSAID nyingine. Badala yake jaribu kutumia paracetamol . Ikiwa ni lazima utumie hizi dawa ongea na daktari wako kwanza.    
  • Usitafune tumbaku au kuvuta sigara.    
  • Punguza kunywa pombe.

Nini cha kutarajia?

Vidonda vya tumbo hurudi ikiwa havijatibiwa. Ikiwa utafuata maelekezo ya matibabu ya daktari  na kutumia dawa zako zote kama ilivyoelezwa, maambukizi ya H. pylori yataponywa na utakuwa na uwezekano mdogo sana wa kupata vidonda tena.

Matatizo yatokanayo na vidonda vya tumbo

  • Kuvuja damu ndani ya mwili
  • Chakula kushindwa kutoka tumboni kwenda kwenye utumbo (Gastric outlet obstruction)
  • Kuvimba kwa tishu ambazo zinazunguka ukuta wa tumbo (peritonitis)    
  • Kutoboka kwa tumbo na utumbo

Vyanzo     

Leave Your Comment